Bu yazıda neler var?
Seramik seçerken kutuda veya teknik föyde R9, R10, R11, R12 ya da R13 gibi ifadeler görebilirsiniz. Bunlar çoğu müşteriye hiçbir şey söylemez; bazen de ‘R değeri ne kadar yüksekse her yerde o kadar iyi’ diye basitleştirilir. Gerçekte konu biraz daha teknik.
R sınıfları, zemin yüzeyinin kaymaya karşı davranışını değerlendiren DIN 51130 eğimli rampa testi ile ilişkilidir. Genel olarak R9’dan R13’e doğru gidildikçe yüzeyin kaymaya karşı direnci artar. Ancak bu değer tek başına ‘bu seramik duşun içine uygundur’ veya ‘bu seramik kesinlikle kaymaz’ anlamına gelmez.
R9 ne demek?
R9, DIN 51130 sistemindeki daha düşük kaymazlık seviyelerinden biridir. Düz ve nispeten kolay temizlenen iç mekân yüzeylerinde karşınıza çıkabilir. Parlak veya çok düzgün yüzeyli ürünlerde R sınıfı hiç bulunmayabilir; ürünün teknik föyüne bakmak gerekir.
R9 bir ürünün otomatik olarak ‘tehlikeli’ olduğu anlamına gelmez. Kullanım alanı, yüzeyin ıslanma ihtimali, kullanıcı profili ve ürünün diğer kayma testleri birlikte değerlendirilmelidir.
R10 ne demek?
R10, R9’a göre daha yüksek kayma direncini ifade eder. Ev içi giriş, mutfak, bazı banyo zeminleri veya daha kontrollü ıslaklık bulunan alanlarda üreticiler R10 yüzeyler sunabilir.
Fakat burada kritik soru yine şudur: alan çıplak ayakla ve sürekli ıslak mı kullanılacak? Eğer cevap evetse yalnız DIN 51130 R sınıfına bakmak yeterli olmayabilir.
R11 ne demek?
R11 yüzeyler R9 ve R10’a göre daha yüksek kayma direncine sahiptir. Dış mekân, teras, yoğun ıslaklığa maruz kalan bazı alanlar veya kayma riskinin daha yüksek olduğu uygulamalarda R11 karşımıza sık çıkar. Porcelanosa da dış mekânlarda R11 veya R12 gibi daha yüksek R sınıflarının tercih edilebildiğini belirtir.
Ancak R11 = duş zemini için kesin uygundur demek yine doğru değildir. Çünkü R testi ayakkabılı kullanım koşullarına yönelik bir rampa testidir. Çıplak ayaklı ıslak alanlar için farklı sınıflandırmalar vardır.
R12 ve R13 ne demek?
R12 ve R13, kayma riskinin yüksek olduğu endüstriyel, dış mekân veya özel kullanım alanlarında karşılaşabileceğiniz daha yüksek kayma dirençli yüzeylerdir. Değer yükseldikçe yüzey dokusu genellikle daha belirgin hale gelebilir.
Bu da başka bir denge yaratır: daha yüksek kaymazlık çoğu zaman daha zor temizlik anlamına gelebilir. Çok pürüzlü bir yüzey, ev banyosunda ihtiyaçtan fazla agresif olabilir ve kir/kireç birikimini temizlemek daha zahmetli hale gelebilir.
R değeri yükseldikçe seramik daha kaliteli mi olur?
Hayır. R değeri kalite sınıfı değil, kayma direnciyle ilgili performans bilgisidir. R11 bir seramik, R9 bir seramikten ‘daha kaliteli’ değildir; yalnızca yüzey davranışı ve kullanım amacı farklıdır.
Örneğin oturma odasında son derece kaliteli, rektifiye, premium porselen bir karo R9 olabilir. Bir endüstriyel servis alanındaki daha pürüzlü ürün ise R12 olabilir. Bunları kalite sıralaması gibi okumak yanlıştır.
Duş alanında neden yalnız R değerine bakmak yeterli değil?
Islak ve çıplak ayakla kullanılan alanlar için DIN 51097 gibi farklı test sistemleri de vardır. Bu sistemlerde A, B ve C şeklinde sınıflandırmalarla karşılaşabilirsiniz. Marazzi’nin teknik belgelerinde aynı ürün ailesi için hem DIN 51130 kapsamında R9–R11 gibi değerlerin hem de DIN 51097 kapsamında A / A+B / A+B+C gibi çıplak ayak sınıflarının ayrı ayrı verildiğini görebilirsiniz.
Bu bize önemli bir şey söylüyor: tek bir kaymazlık değeri bütün kullanım senaryolarını anlatmaz.
Duş, havuz çevresi, spa veya sürekli su altında kalan yüzeylerde ürünün üretici tarafından o kullanım alanına uygun olarak belirtilmesi gerekir.
R11 bir seramik banyoda kullanılır mı?
Evet, kullanılabilir; fakat her banyoda R11 zorunlu değildir. Banyonun hangi bölümünden bahsettiğimiz önemlidir.
- Lavabo/WC bölümü: Sürekli su altında değildir; daha kolay temizlenen yüzey tercih edilebilir.
- Duş dışında kalan banyo zemini: Islanma olasılığı vardır; kayma riski dikkate alınmalıdır.
- Duş içi: Sürekli ıslak ve çıplak ayak kullanımına uygunluk ayrıca kontrol edilmelidir.
- Havuz/spa çevresi: Daha özel kayma testleri ve uygulama şartları gerekebilir.
Mat seramik kaymaz, parlak seramik kayar mı?
Bu da fazla basit bir genellemedir. Mat görünüm otomatik olarak yüksek kayma direnci anlamına gelmez. Yüzeyin mikrodokusu, üretim yöntemi ve test sonucu önemlidir. Aynı şekilde bütün parlak yüzeylerin aynı kayma davranışına sahip olduğunu söylemek doğru değildir.
Satın alırken gözle tahmin etmek yerine teknik föydeki test değerlerine bakın.
Kaymaz seramik seçerken temizliği de düşünün
Kaymazlık arttıkça yüzey daha dokulu hale gelebilir. Bu, güvenlik açısından avantaj sağlarken temizlikte ekstra dikkat gerektirebilir.
Sebep: Daha belirgin yüzey dokusu kir, sabun ve kireç kalıntılarının tutunabileceği daha fazla mikro alan oluşturabilir.
Sonuç: Çok yüksek kayma dirençli yüzey ev kullanımında gereğinden fazla bakım isteyebilir.
Bu nedenle ‘en yüksek R değerini alayım, garanti olsun’ yaklaşımı yerine kullanım alanına uygun en doğru yüzeyi seçmek gerekir.
Seramikte kaymazlık değerini nerede görürsünüz?
Üreticinin teknik föyünde veya ürün kataloğunda şu ifadelerden biriyle karşılaşabilirsiniz:
- DIN 51130 / R9, R10, R11, R12, R13
- DIN 51097 / A, B, C veya A+B gibi ifadeler
- DCOF
- Pendulum / PTV
- Coefficient of Friction / sürtünme katsayısı
Farklı ülkeler ve projeler farklı test sistemleri kullanabilir. Bu değerleri birbirinin birebir karşılığı gibi okumayın.
Satıcıya hangi soruyu sormalısınız?
‘Bu kaymaz mı?’ yerine şunu sorun:
‘Bu ürün hangi kaymazlık standardına göre test edildi ve duş/banyo/teras kullanımına üretici tarafından uygun görülüyor mu?’
Bu soru sizi pazarlama cümlesinden teknik cevaba götürür.
Sık sorulan sorular
R11, R10’dan daha mı kaymaz?
DIN 51130 sınıflandırması içinde R11, R10’a göre daha yüksek kayma direncini ifade eder.
R13 ev banyosu için en iyi seçim midir?
Hayır. Çok yüksek kayma direnci her ev banyosunda gerekli değildir ve çok dokulu yüzey temizliği zorlaştırabilir. Kullanım alanına göre seçim yapılmalıdır.
Duş içine R10 döşenir mi?
Yalnız R10 değerine bakarak karar verilmemelidir. Üreticinin çıplak ayaklı ıslak alan uygunluğu ve varsa DIN 51097 gibi ilgili test sonuçları kontrol edilmelidir.
R değeri ürünün 1. kalite olduğunu gösterir mi?
Hayır. Kaymazlık sınıfı ile kalite sınıfı farklı kavramlardır.
Banyotrendy uzman notu: Seramikte ‘R11 daha iyi’ demek yerine ‘R11 bu kullanım alanına daha uygun mu?’ diye sorun. Teknik değerlerin amacı ürünü pahalı göstermek değil, doğru yere doğru yüzeyi seçmektir.
Teknik kaynaklar:
Marazzi – DIN 51130 ve DIN 51097 kaymazlık testleri
Porcelanosa – R Rating ve farklı kaymazlık ölçüm sistemleri