Bu yazıda neler var?
Seramik almaya giden bir müşterinin karşısına çok kısa sürede şu kelimeler çıkar: 1. kalite, 2. kalite, export kalite, endüstriyel, spot, seri sonu, rektifiye, kalibre, ton. Bu kelimelerin bir kısmı gerçek teknik sınıflandırmaya dayanır, bir kısmı ise piyasada satıcının kullandığı ticari dildir. Sorun da burada başlar.
Özellikle ‘export kalite’ ifadesi müşteride doğal olarak ‘ihracat için ayrılmış daha kaliteli ürün’ algısı yaratır. Oysa ‘export kalite’ EN 14411 standardında tanımlanmış bağımsız bir seramik kalite sınıfı değildir. Piyasada farklı satıcılar bu ifadeyi farklı anlamlarda kullanabilir; hatta bazı ilanlarda ‘2. kalite – export’ ifadesi birlikte görülür. Bu nedenle yalnızca ‘export’ kelimesine bakarak ürünün 1. kaliteden üstün olduğunu varsaymak doğru değildir.
Seramikte 1. kalite ne demek?
Seramik karolar için temel Avrupa standardı EN 14411’dir. Standart; ürünleri üretim yöntemi, su emme grubu, boyutsal özellikler, yüzey kalitesi ve ilgili fiziksel/kimyasal özellikler bakımından sınıflandırır. EN 14411 metninde ilgili eklerdeki gereklilikleri karşılayan karoların first quality / birinci kalite olarak sınıflandırılabileceği belirtilir.
Yani ‘1. kalite’ yalnızca satıcının ürünü beğenmesi anlamına gelmez. Ürünün ait olduğu seramik grubuna göre belirlenen ölçü, yüzey ve performans kriterleri vardır.
2. kalite seramik nedir?
İkinci kalite ürünlerde üreticinin 1. kalite için belirlediği kabul kriterlerinin dışında kalan bazı yüzeysel veya boyutsal sapmalar bulunabilir. Bu sapmalar ürünün grubuna ve üreticinin ayırma kriterlerine göre değişebilir.
Örneğin:
- Yüzeyde noktasal kusurlar veya renk farklılıkları,
- Kenar veya ölçü toleransında daha fazla sapma,
- Düzlemsellikte fark,
- Dekor/baskı kusurları,
- Ton veya kalibre uyumsuzlukları
gibi nedenlerle ürün 1. kalite seçimine girmeyebilir.
Burada önemli bir nokta var: ‘2. kalite’ her zaman kullanılamaz veya işe yaramaz ürün demek değildir. Bazı uygulamalarda müşteri kusuru kabul ederek ekonomik ürün tercih edebilir. Fakat ne aldığını bilmesi gerekir. Özellikle büyük yüzeylerde, dar derzli uygulamalarda ve yüksek görsel beklentide küçük sapmalar bile döşeme bittikten sonra çok görünür hale gelebilir.
‘Export kalite’ gerçekten daha kaliteli mi?
Tek başına hayır. ‘Export kalite’ ifadesi standart bir kalite sınıfı olmadığından, ürünün teknik seviyesini kanıtlamaz. Bir satıcı ‘export kalite’ dediğinde şu soruyu sorun:
‘Kutuda kalite sınıfı ne yazıyor?’
Ürün gerçekten 1. kalite ise bunun üretici ambalajı, kalite kodu ve teknik dokümanı üzerinden doğrulanabilmesi gerekir. ‘İhracat fazlası’, ‘export’, ‘proje fazlası’ veya ‘spot’ gibi ticari ifadeler tek başına kalite belgesi değildir.
Piyasada bu kelimelerin birbiriyle karıştırıldığını görmek mümkündür. Örneğin bazı perakende ilanlarında ürün açıkça ‘2. kalite – export’ şeklinde satılmaktadır. Bu örnek bile ‘export’ kelimesinin otomatik olarak ‘1. kaliteden daha iyi’ anlamına gelmediğini gösterir.
Seramik kutusunda hangi bilgileri kontrol etmelisiniz?
Seramik satın alırken yalnızca ön yüz desenine bakmayın. Kutudaki üretim bilgileri uygulamanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
1. Kalite sınıfı / kalite kodu
Üretici ambalajında ürünün kalite sınıfını veya kalite kodunu kontrol edin. Üreticilerin kodlama sistemi farklı olabilir. Eğer anlamıyorsanız satıcıdan açıklamasını isteyin.
2. Ton
Seramik aynı model ve aynı renk adına sahip olsa bile farklı üretim partilerinde küçük renk tonu farkları oluşabilir. Bu nedenle aynı alanda kullanılacak kutuların ton kodlarının uyumlu olması önemlidir.
Sebep: Seramik üretimi yüksek sıcaklıkta gerçekleşir ve üretim partileri arasında küçük değişkenlikler olabilir.
Sonuç: Farklı ton kodları aynı duvarda veya zeminde yan yana kullanıldığında bölgesel renk farkı görülebilir.
3. Kalibre
Kalibre, karoların üretim sonunda ölçüsel olarak gruplandırılmasıyla ilgilidir. Aynı nominal ölçüde satılan ürünlerde gerçek üretim ölçüsü küçük toleranslarla değişebilir. Aynı uygulamada farklı kalibreleri karıştırmak derz çizgilerini ve hizalamayı zorlaştırabilir.
4. Üretim lotu / parti bilgisi
Mümkün olduğunca aynı alan için aynı üretim partisinden ürün alınması uygulama bütünlüğünü kolaylaştırır. Sonradan eksik ürün tamamlamak gerektiğinde aynı tonu ve kalibreyi bulmak her zaman mümkün olmayabilir.
5. Yüzey tipi
Mat, parlak, lappato, struktur, kaymaz veya başka bir yüzey seçeneği kullanım alanına göre farklı davranır. Yalnızca görünüşe göre seçmeyin.
Rektifiye olması 1. kalite olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Rektifiye bir kalite sınıfı değil, kenar işleme yöntemidir. Pişirim sonrasında karonun kenarları hassas ölçüye getirilir. Bu, daha düzgün kenar geometrisi ve kontrollü derz tasarımına imkân sağlar. Ancak bir ürünün rektifiye olması tek başına yüzey kusuru, performans veya kalite sınıfı hakkında yeterli bilgi vermez.
‘Endüstriyel seramik’ ne demek?
Bu ifade de piyasada her zaman tek ve standart bir anlamda kullanılmaz. Bazı satıcılar ‘endüstriyel’, ‘defolu’, ‘2. kalite’ ve ‘export’ gibi kelimeleri aynı ürün grupları için birbirinin yerine kullanabiliyor. Bu yüzden kelimenin kendisine değil, üreticinin kalite koduna ve ürünün teknik durumuna bakmak gerekir.
Bir satıcı ‘endüstriyel kalite’ dediğinde mutlaka şunu sorun: Bu ürün üreticinin hangi kalite sınıfında? Hangi kusur nedeniyle bu grupta?
Spot veya seri sonu ürün 2. kalite midir?
Hayır, olmak zorunda değildir. Seri sonu, proje fazlası veya üretimi sonlandırılmış bir ürün 1. kalite olabilir. Stok az olduğu veya seri devam etmeyeceği için indirimli satılabilir. Bu nedenle ‘ucuz = ikinci kalite’ veya ‘outlet = defolu’ genellemesi de yanlıştır.
Burada satıcının açık olması gerekir:
- Ürün 1. kalite mi?
- 2. kalite mi?
- Seri sonu mu?
- Proje fazlası mı?
- Defosu varsa nedir?
- Aynı ton/kalibreden yeterli miktar var mı?
2. kalite seramik alırsanız neyle karşılaşabilirsiniz?
Risk yalnızca tek bir karoda küçük nokta görmek değildir. Uygulama büyüdükçe hata birikimli hale gelebilir.
Ölçü farkı → derz çizgilerinin kaçması.
Düzlemsellik farkı → karo kenarlarında kot farkı.
Ton farkı → duvar veya zeminde yamalı görüntü.
Yüzey kusuru → ışık altında tekrarlanan görsel bozukluk.
Özellikle 60×120, 80×160, 120×120, 120×240 gibi büyük ebatlarda uygulama toleransları daha kritik hale gelir. Büyük karo pahalı olduğu kadar işçilik açısından da daha talepkârdır.
Seramik satın alırken mağazada yapmanız gereken kontrol
- Üretici kutusunu görün.
- Kalite kodunu sorun.
- Ton ve kalibre kodlarını karşılaştırın.
- Aynı alan için yeterli miktarın aynı partiden olup olmadığını sorun.
- Birkaç kutuyu rastgele açıp yüzeyi kontrol edin.
- Rektifiye, lappato, kaymazlık gibi terimlerin gerçekten ne anlama geldiğini öğrenin.
- Kesim ve fire payını uygulayıcıyla önceden hesaplayın.
- Bir miktar yedek ürünü gelecekte tamir için saklayın.
‘Export kalite’ denildiğinde soracağınız tek cümle
‘Üreticinin kutusunda kalite sınıfı ne yazıyor?’
Bu soru pazarlama dilini teknik bilgiye çevirir. Eğer satıcı kutuyu göstermek yerine yalnızca ‘abi bu ihracat malı, daha iyi’ diyorsa yeterli bilgi vermiyor demektir.
Sık sorulan sorular
Export kalite 1. kalite midir?
Otomatik olarak değildir. ‘Export kalite’ EN 14411’de bağımsız kalite sınıfı değildir. Üreticinin ambalajındaki kalite sınıfı ve teknik doküman kontrol edilmelidir.
2. kalite seramik kullanılır mı?
Kullanım amacına ve kusurun türüne bağlıdır. Ancak müşterinin ürünün 2. kalite olduğunu bilerek satın alması ve olası ölçü/yüzey/ton farklılıklarını hesaba katması gerekir.
Seri sonu ürün kalitesiz midir?
Hayır. Seri sonu ürün 1. kalite olabilir; yalnızca üretimi bitmiş veya stokları sınırlı olabilir.
Rektifiye ürün daha kaliteli midir?
Rektifiye, kenarların hassas kesilmesini ifade eder. Tek başına kalite sınıfı değildir.
Banyotrendy uzman notu: Seramikte müşterinin bilmediği kelimeler satış avantajı olarak kullanılmamalı. İyi satıcı, ‘export’, ‘endüstriyel’, ‘rektifiye’ veya ‘lappato’ diyerek ürünü gizemli hale getirmez; müşteriye bunun ne olduğunu ve ne olmadığını açıkça anlatır.
Teknik kaynak:
EN 14411:2016 – Ceramic tiles, requirements and first-quality classification
NG Kütahya Seramik – Kalibre, renk tonu ve kalite kodlaması videoları